Day 3: Limitations - must know!

Lord, make me to know mine end, and the measure of my days, what it is; that I may know how frail I am.
Psalm 39

Сонирхолтой юм байна: http://www.imdb.com/title/tt1309385/

Day 1: Dreams of the past

Энэ өдрийн амар амгаланг та бүхэнд хүргэе! Блог ертөнцөөр зочлоогүй удсаныг ч хэлэхүү, бодол юугаан хөөн эргэцүүлэлгүй олон удаа орхисныг ч ярихуу, хилийн чинадад гаралгүй хөмөрсөн тогоон дунд хуян хурааж хэвтсэнийг ч буруутгахуу ер нь ойрд хаана юу ч болоод байгааг огт мэдсэнгүй, мэдэхийг ч хүссэнгүй, хүсэл ч төрсөнгүй ээ. Ай, Ариун үнээ минь! (Holy Cow!)

Хүмүүн бидний амьдрал урсгалын дагуу хурдан ч биш, удаан ч бус явахыг алийг тэр гэж хэлэхэв. Гэхдээ хүний амьдрал үнэхээр ичээндээ байгаа мэт байдлаасаа үе үе гарч, хүсэл зорилгоор бялхаж хүч чадлаар бярхаж нэгэн чигт мөрөөдөлд хүрэхээр мятрашгүй зүтгэх цаг ирдэг гэдэгт би үнэн голоосоо итгэдэг юм. Өөрийн амьдралыг эргэн харахуяа яах аргагүй намаг дундуур нэг довоос нөгөө рүү үсэрч гарч байгаа мэт нэг зорилго дуусаад л нөгөө нь эхлээд байгаа юм шиг санагддаг байсан юм. Гэтэл сүүлийн үед холын зорилго гэх зүйлгүй хадуурч, амжилт тэмүүлэлийн луужин маань тогтсон чиггүй эргэлдэж, зөвхөн өнөө маргаашийн жаргал цэнгэл, өлөн бор ходоодны хүсэл хясалын дунд өнгөрч байгаа мэт санагдаж байлаа. Ийнхүү амар амгалангийн ариун усанд түмэнтээ умбах зуур өнгөрсөнд орхисон мөрөөдөл маань зүрхэнд ганцаардаж, хэвлийдөө өтлөж магад бодит амьдарлын гашуун агаараас амьсгалах хувь тавилан байгаа эсэх нь эргэлзээтэй болж орхижээ.

Тэгвэл өнөөдөр энэ бүгдэд цэг тавиад өнгөрсөнд орхисон мөрөөдөлдөө хүрэх замыг засах анхны өдөр болгон тогтоож байна.
- Энэ мөрөөдлийг хөөх цаг хугацаа таарч тохирч байгааг би мэдэхгүй юм. Гэхдээ би болсон гэж итгэж байна.
- Энэ мөрөөдлийг хөөх хүч тэнхээ бий эсэхэд би эргэлзэж байна. Гэхдээ би байдаг бүхнээ гарган бие сэтгэлээ дайчлахаа мэдэж байна.
- Энэ мөрөөдлийг хөөгөөд хад мөргөөд уначих эрсдэл өндөр байгаа харж байна. Гэхдээ унасан ч уйлахааргүй гэж өөрийгөө дүгнэж байна.

За цаг ч яваад эхлэчихлээ дээ. Амжилт!

Намрын дунд сарын шинийн 17 шүү дээ хөө

Намрын дунд сарын шинийн 17-ны бэлэг дэмбэрэлт өдөр Балжинням, Дашням хоёр бурхан уулзалдаж, буурал хорвоо дээрх хүн бүрт юу бэлэглэгж, юу заяах вэ гэдгээ хэлэлцдэг юм гэнэ лээ. Энэ өдөр өглөөний наран урган мандахтай уралдан залуу хосууд гэрлэлтээ батлуулж, ариун сэтгэлийн бэлгэдэл болсон хатансүйх бөгжөө солилцон гал голомтоо асаадаг ариун ёсон байдаг билээ.
Энэхүү өлзийт сайн өдөр би гэж хүн хэдэн найзуудын хамт өглөөнөөс үдийн бүрий хүртэл өгөөж арвин тансаг говиор тоос манаруулан давхиж өнгөрүүллээ дээ хөө. Ээ тэнгэрийн хаяанаас тэнгэрийн хаяа руу довтолгон явахад “Говь гэдэг нь говь билээ, говь заримдаа” гэсэн шүлгийн мөрт бодолд бууж, хэн нэгэн гаднаас харвал намайг ёстой л эрх чөлөөг амтлан амтлан тамшааж явнуудаа гэмээр нүүр дүүрэн баясалтай явлаа хөө. Ээ тэнгэрийн хөлөөр өнгөрсөн хөвөн цагаан үүлийг ширтэн давхихнээ нэгэн ариун агшин сэтгэлд бууж, тэртээ холоос нэгэн сэтгэл дуудан байна уу даа гэсэн мэдрэмж дотор гижигдэн байв шүү дээ хөө.
“Хүслэн татсан амраг тэр минь хөө
Хүрэн зүрхний уяа юу даа хөө”

Өглөөдөө аймгийн төв болох Даланзадгадаас эхэлсэн аялал маань уул уурхайн хэд хэдэн компаниудаар дайрч, чинагш Ханбогд суманд очиж байж өндөрлөлөө хөө. Ээ бид Ханбогдод хийх уулзалтаа дуусгаад Говийн ноён хутагт Данзанравжаагийн анх суурийг нь тавьж байсан Дэмчигийн хийдийн зүг уул даван давхиж гарваа хөө. Ээ зам ч гэж там юм байна лээ, гэхдээ зорилго байгаад зориг байхад чулуудын оройгоор жийптэй дүүлээд дүүлээд жигүүртэй юм шиг л явдаг юм байна лээ хөө. Ээ баруун зүүн байн байн мушгиж, байсхийгээд нам тоормослож донсолгоо гаргахын хажуугаар нам жимийг эвдэн машин дотроо дуулан давхисаар Дэмчигийн хийд орлоо доо хөө. Ээ одны хөлөөр өнгөрсөн орог шаргал үүлэн доор дээш доош савчин, баруун зүүн сэгсчүүлэхэд, яагаад ч юм бэ бодолд бууж буй түүнийг өр зүрхнээс холдуулж чадахгүй л байв шүү дээ хөө.
“Алсран холдсон хонгор минь хөө
Алаг зүрхний янаг минь ээ хөө”

Дэмчигийн хийдийг хувьсгалын үеэр үгүй хийсэн ч буурь гээч зүйл үлдсэн байна лээ хөө. Ээ сайн цагийг бэлгэдэн, бурхадыг хуруулж, буяныг аривжуулахаар буурин дээр нь их цагаан суварга босгосон байна лээ хөө. Ээ суваргын дэргэдэх, босоо өндөр чулуун дээр зогсож, сарны хөлөөр өнгөрсөн шаргал цагаан үүлний цаанаас мандан гарах намрын дунд сарын шинийн 17-ны саран авхайг ширтэн суухнээ зүрх гээч булиглаж, сэтгэл гээч гэгэлзэж, санахын жаргалыг эдлэлээ шүү дээ хөө.
“Санан гансран мөрөөсч сууна аа хөө
Саран чамдаа тэмүүлнэ дээ хөө”

Дэмчигийн хийдийн буурийн өмнөхөн нэгэн айл гал голомтоо шинээр асааж, ирээдүй хойчид ихэд аз жаргалтай байхыг бэлгэдсэн нэгэн сайхан найран дээр явж ороод ардын дууны аль аз жаргалтай, аль бэлэг дэмбэрэлтэй гэснээс сонгон байж аяны дугараа өргөн найранд дуу нэмлээ дээ хөө. Ээ зүгээр л зүлгэн дээр гэрээ бариад амьдрах шиг сайхан юм гэж энэ хорвоо дээр хаа байхав дээ хөө. Энэ өдөр сэтгэлээн холбож, гал голомтоо асаасан хүн бүхэнд аз жаргал сайн сайхан бүхнийг хүсэн ерөөе!
“Буцан харьсан учрал ирнээ хөө
Булгих зүрхэн жаргаана шүү дээ хөө”

Ай амьдрал минь! Хоёр жилийн дараа ургах нартай уралдан байж Чарлес голоор завь чамайгаа унан, сэрүү татуулан сэлүүрдэж байх болноo хөө. Тэр хүртэл зүрх юуган чангалж сэтгэл юуган барьж, урьдах ажилдаа шамдьюу би.

Дэмчигийн хийд 2009 оны 10-р сар

"Би Чадна"-н төлөө ЗА гэж хэлцгээе!

"БИ ЧАДНА” хүүхдийн бие даан хөгжих төв маань Баянзүрх дүүргийн 2, 21 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрт амьдардаг 6-17 насны хүүхдүүдэд үйлчилгээгээ хүргэсээр өнөөг хүрлээ.


Тус төвөөс хүүхдэд хандан хүргэж, зохион байгуулж буй бүх үйлчилгээ өнөөдрийг хүртэл бүгд үнэ төлбөргүй явсаар ирсэн билээ. Сүүлийн жилд энэ төвөөр олон зуун хүүхдүүд үйлчлүүлж, уг төвөөс зохион байгуулагдсан үйл ажиллагаанд хамрагдсан. Тус төвөөр жилийн хугацаанд байнгийн гэж болохоор 70-80 хүүхдүүд үйлчлүүлдэг болсон. Энэ бол бид бүхний ирээдүй хойчдоо хийх бага ч болтугай хөрөнгө оруулалт юм.



Гэтэл санхүүгийн хүндрэлийн улмаас тус төвийг тэтгэж байсан тодорхой санхүүгийн эх үүсвэрүүд хаагдаж, улмаар энэ төв маань хаалгаа барихад хүрээд байна. Гэвч "БИ ЧАДНА" төвийн үйл ажиллагааг цаашид үргэжүүлэх хүсэлтэй залуус байгаа бөгөөд зохих санхүүжилтийг олж, 12 сарын 1-ны өдөр гэхэд тус төвийг эргэж сэргээн цаашид төвийн найдвартай ажиллагааг хангахад зүтгэхээр санаа бодол нэгдээд байна. Энэхүү зорилгын төлөө та ч гэсэн санаа бодлоо илэрхийлж, төвийн үйл ажиллагааг доголдолгүй, тогтвортой явуулахад, ялангуяа төвийн урсгал зардлыг санхүүжүүлэхийн тулд юу хийх боломжтой, бас төвийг үйл ажиллагааны чанарыг сайжруулахад юу хийж болох тал дээр бидэнд зөвлөгөө өгвөл бид баяртай байх болно.

Мэдээж энэ төвийн үйл ажиллагааг дэмжиж та хандив өргөхийг хүсвэл Обод-той obod1130@gmail.com эмэйл-р холбогдох боломжтой. Танд баярлалаа.

Монголын минь ирээдүй гэрэлт наран мэт мандан бадарч байг!

Хар Даваа гараг

22 жилийн өмнөх энэ өдөр буюу 1987 оны 10-р сарын 19-ний даваа гараг нь "Хар Даваа" гараг гэж түүхэнд үлджээ. Гонгконг-с эхэлсэн аюул Америкт очиж ниргэснээр Доу Жонс-н Үйлдвэрлэлийн Дундаж тухайн үедээ 508 пойнтоор буюу 22.61%-р бууж байсан байна. Год блесс!

Дараачин хар гараг нь яг хэзээ болохыг хэн ч хэлж үл мэднэ. Гэхдээ энэ хар гарагуудыг марталгүй санаж явах нь ирээдүйд учирч болох аюулаас сэргийлэхэд туслах буйза!

Санхүүгийн хямрал толгой сайтай залуучуудаас болсон уу?

Нью Йорк Таймс сонин дээр нэгэн сонирхолтой нийтлэл гарсан нь Калвин Триллингийн нийтлэл байв. Тэрээр нэгэн хижээл насны хүнтай ярилцсанаа бичсэн бөгөөд цаадах хүн нь түүнд "санхүүгийн хямрал толгой сайтай залуучууд л Валл Стрийт руу очсоноос үүдэн гарсан" гээд, үүнийгээ юу гэж тайлбарласанаа бичсэн байна. Тэгвэл өчигдөр Паул Кругман энэ хүний ярьсан зүйлийн нэг гол хүчин зүйл болсон "сурлагаа доогуур хүмүүс нь өмнө нь Валл Стрийт рүү явдаг байсан" гэсэн нэгэн статементийг баталсан бичлэг оруулж. Тэгвэл үнэхээр сүүлийн үед толгой сайтай залуус Валл Стрийт рүү ороод өмнө нь ороод төвшин ахисан сурлага муутай хүмүүсийн удирдлаган доор ажилласанаас өнөөгийн энэ санхүүгийн хямрал үүслээ гэжүү?

Дээрх сонирхолтой нийтлэл, бичлэг хоёрыг доорх ЛИНК-с авна уу.

Калвин Триллинг
Паул Кругман

Blog Action Day

Өнөөдөр цас бударсан намрын сайхан өдөр байлаа. Энэ өдрийн сайхныг баясан таашаахдаа та бид бүхэн эх дэлхийгээ өөрсдийн гараах хэрхэн хайрлан хамгаалж, цаг уурын өөрчлөлтийг бууруулах тал дээр хувьдаа ямар зүйл хийж бүтээж болохыг бага ч болов бодон өнгөрүүлвэл ирээдүй хойч үед маань тустай билээ.

Дэлхийн цаг уурын өөрчлөлт хүмүүн бидний амьдралд маш их нөлөөлж байгаа билээ. Цаг агаарын өөрчлөлтийг Гүүгль-н зүгээс харуулсан газрын зургийг харахыг хүсвэл ЭНД ДАР

Дэлхий дээр ямар өөрчлөлтүүд гарч, энэ нь дэлхийн өнцөг булан бүрт оршин амьдарч буй хүмүүст хэрхэн нөлөөлж байгааг бага ч болов мэдэхийг хүсвэл ЭНД ДАР

“Отагайсама”

Эх болсон сайхан нутаг, төрж өссөн Монгол оронд минь жилийн жилд өвөл айлчилан ирж, цагаан цасан хөнжлөөр миний чиний бид бүхний өсөн өндийсөн газар шороог хучдаг билээ. Мянга мянган жилийн өмнө ч жаяг ийм л байсан, мянга мянган жилийн тэртээ ч ийм л байх болно. Өвөл айлчлан ирэхийн өмнөх энэ өдрүүдэд намрын сэрүүн бороо хаялаж, цаанаа гэгэлзсэн сэтгэлийн учигийг хөндөн, зүрхний угт гуниг хурах юм. Залуу насны аагаар булгилан, хүч чадал хоёртоо согтож явахад юун гуниг хурж, юунд сэтгэл өвдөнө вэ гэж гайхширахуй дор кийборд цохиж, энэхүү бодролоо ийнхүү буулгалаа.

Өвөл дөхөж сэрүү буухад, Улаанбаатарчууд маань цана чаргаа аваад цасан дээгүүр гулгах цаг ч хаяанд ирж дээ гэж доороо дэвхцэж баярлахын оронд энэ өвлийг яажшуухан өвчин зовлонгүй, угааргүйхэн шиг давах вэ гэцгээх нь Монголын өвөл Улаанбаатар хотод минь бурхнаас заяасан хишиг биш, харин ч бугаас буулгасан хараал аятай болдог болсоныг хараад өрөвдөх юм. Хүмүүс маань юунаас айгаад байна вэ гэхээр хүйтний эрч чангараад баллаж тавих вийдээ гэсэндээ биш харин хүйтний эрч чангарахтай зэрэгцээд утаан манан бүрхэж, угаарын ам наашилдагт л байгаа аж. Хүмүүс ч гэлтгүй би ч бас дотроо ихэд айж байна. Гэхдээ энэ айдас миний зүрхэнд гуниг дуудаж, сэтгэлийн учигийн хөндөөд байна уу гэхээр үгүй юмаа.
Энэ утаанаас, энэ бохирдолоос, энэ угаараас хичнээн хүүхдүүд, хичнээн залуус, хичнээн хөгшид хохирч байгааг бодохоор, тэдний хэд нь эрүүл орчинд байсан бол өвчиндөө түүртэлгүйгээр гүйж харайж, аз жаргал дүүрэн энэ хорвоо дээр өдөр хоногийг өнгөрөөж байхсан бол гэж бодохоор, агаарын бохирдол байх ёстой хэмжээнээс хэд дахин өссөнөөр тусах ёсгүй өвчингөө тусаж, туссан өвчингөө эдгээх хугацаандаа эдгээж чадалгүй хэдэн хүмүүс шаналаж байгааг бодохоор, агаарын чанарыг сайжруулах нэрээр үр дүнгүй, үзэгдэх амжилтгүйгээр сая сая төгрөг зарж ард түмнээ хуурч байгааг бодохоор голоос минь юм огшиж, зүрхэнд минь гуниг хурах юм.
Та боддоо. Мөнгө төгрөгтэй, ажилтай албатай бид бол өвчин туслаа ч яаж ийж байгаад эм бэлдмэлээр, бүр болохгүй бол үнэтэй тариагаар балбасаар балбасаар дарж орхино. Харин мөнгөгүй төгрөггүй, ажилгүй албагүй хийгээд өдрийн бор хоногоо өлтэй өлгүй зогоож байгаа хэд яах болж байна? Амьсгалж байгаа агаар маань хэт бохирдолтой байгаас болж тэд нэг өвчин тусаад, эм тариа авч чадалгүй байсаар бага дээр нь даралгүй улам хэцүүдэж, бүр сүүлдээ хүндрээд ирэхээр тэр хүн яах болж байна? Ингээд бодохоор сэтгэл өвдөхөөс ч өөр аргагүй юм.

Хэрвээ та өнгөрсөн өвлийг хотод өнгөрөөсөн бол, хэрвээ та өнгөрсөн удаад ханиад хүрээд тэрийгээ эдгээх гэж тамаа цайсан бол, хэрвээ таны ойрын хүн амьсгалын замын хүнд өвчнөөр өвдөж шаналж байгаа бол, хэрвээ таны найзын тань хүүхэд хүчилтөрөгч дудагдаж эцэстээ насан туршдаа тархины даралттай болсон бол яг энэ үед таньд ямар сэтгэгдэл төрж, таны зүрх хэрхэн базалж байгааг би ойлгож байна. Отагайсама.

Таалал хорвоог орхижээ.

Өнөөдөр би бээр интернэтийг хэрэн тэнүүчилж, оллоо.мн-р орж мэдээ уншин явахуй дор нэгэн мэдээ нүдэнд тусан улмаар нээж уншсан бөлгөө. Ингээд мэдээ уншаад золтой цонх хагартал инээсэнгүй, золтой л миний элэг хөшсөнгүй, золтой л баас хатсангүй ээ. Ум маани бадми хум Амен!
Оллоо дээр ингэж бичсэн байх юм:

Дэлхийн номер нэг алан хядагч хэмээгддэг Усама бен Ладены дvv нарын нэг болох Табет бен Ладен єнгєрсєн даваа гарагт таалал хорвоог орхижээ.

Осама биш Усама юм байна шүү хүмүүсээ! Мэдмээр юм байна. Бас тэгээд Табет бэн Ладен ч Америкийн Холбооны Нөөцийн Сангийн дарга болох Бен Бернаке-тай усны дусал шиг адил хог юм гээч. Чөтгөр алгад гэж!
Тэгээд ихэрийн мартагдсан өрөөсөн Табет нэг бол хорвоог орхичихно биз эсвэл таалал төгсчихөө л биз, гэтэл яагаад заавалчгүй таалал хорвоог орхихдоо яахав дээ! Ариун үнээ гэж! Ээ энэрэлт бурхан мину зээ, энэ хэдэн өрөвгөр сэтгүүлчдийг өршөөж хайрла. Данк ю Год нь адвенс!

Эрэн сурвалжиж байна

Анхаараарай анхаараарай,
Өнөөдрийн цагаар 19:12-т миний бие хэд хэдэн блогийн хаягийг өөрийн блог дээрээ нэмж, удаан ороогүй эдгээр блогуудаар орж явах үед доорх хаягтай блог хаагдсан байна.

http://seriousity.blog.gogo.mn/

Энэ блогийг өмнө нь бичдэг хүн аль блог руу шилжсэнийг таньж мэдэх хүн болоод бичлэгийн хэвийг нь гадарлах хэн нэгэн надтай холбоо барьж мэдэгдэнэ үү. Баярлалаа.

Miscellaneous

Grant, 1998:67
Arguably the most critical problem that any of us face is recognizing causal relationships in the complex systems in which we work and live. The systems approach... allows us to identify causal relationships in complex systems that cannot be identified by other methods of problem solving.


Tales from earthsea
the lone hawk in the sky
struggles against hte wind
here there is only light and darkness
he has the sky to himself
you who looked up to the sky and wept.

you who live alone
Let me hear your True name
For one day you'll be gone

As light dissolves into darkness
your song passes straight through my heart
let me sing it for you

Far, far above the clouds

a flacon flies alone souring in teh wind
I hear his lonely cry so sad must he be
riding the silenet wind a falcon flies alone
reaching out tith his wings graps the sky
riding the silent wind never he can rest
what iti swihtin my heart none can ever know
a heart like a falcon's is this very heart
what it is within my heart non can ever know
lonely falcon in the empty sky
i walk alone along deserted country roads
walking with me side by side you are always there
i feel your lonelines lonely you must be
crickets whispering in teh grass
you walk there by my side

but you never say a word never do you speak
what it is within imy heart non can ever know
here inside this heat that walks its path alone
what it is wihitn my heart none can ever know
the sadeness of one who always is alone


Dostoyevsky
They did not know that a new life is not given for nothing; that it has to be paid dearly for and only acquired by much patience and suffering and great future thoughts. But now a new history commences; a story of the gradual renewing of a man, of his slow, progressive regeneration, and change from one world to another - an introduction to the hitherto unknown realities of life. This may well form the theme of a new tale; the one we wished to offer the reader is ended.

About National Park

“ҮНДЭСНИЙ ЦЭЦЭРЛЭГТ ХҮРЭЭЛЭН”-ГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА

Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын Захирагчийн 2009 оны 268 дугаар захирамжаар Улаанбаатар хотын Баянзүрх дүүргийн нутаг дэвсгэрт 670 га газарт “ҮНДЭСНИЙ ЦЭЦЭРЛЭГТ ХҮРЭЭЛЭН” байгуулахаар шийдвэрлэсэн.
Зорилго, ач холбогдол:
• Энэхүү цэцэрлэгт хүрээлэнг байгуулахад нийслэлийн нэг иргэнд ногдох ногоон байгууламж 6 м2 байгаа бол 12 м2 болон 2 дахин нэмэгдэнэ.
• Сая гаруй хүн амтай нийслэл Улаанбаатар хотод иргэдийн чөлөөт цагийг зөв боловсон өнгөрүүлэх спорт, амралтын цэцэрлэгт хүрээлэн байгуулах
• Нийслэлийн агаарын бохирдол өвлийн улиралд байх ёстой хэмжээнээс 5 дахин их байгаа бөгөөд нийслэлийн ногоон байгууламжийг нэмэгдүүлэх замаар агаарын бохирдлыг бууруулах
• Хүн ам ихээр суурьшсан дэлхийн нийслэл хотуудын жишигт нийцсэн Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэн байгуулах.
• Улаанбаатар хотын цэвэр усны нөөцийг хамгаалах
Байршил: Олимпийн гудамж, Маршалын гүүрнээс зүүн тийш Баянзүрхийн гүүр хүртэл Туул голын хойд хөндийд 670 га талбай
Зохион байгуулалт: Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнг Монгол Улсын нийт иргэд, байгууллага, аж ахуй нэгжийн оролцоотойгоор байгуулна. Тус цэцэрлэгт хүрээлэнгийн нь зөвхөн ганцхан жилийн дотор баригдах бус 5 жилийн турш баригдах томоохон бүтээн байгуулалтын ажил тул 20 гаруй тэрбум төгрөг шаардлагатай.
Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнгийн эхний ээлжийн ажил буюу 150 га талбайн төлөвлөлтийг хийсэн төдийгүй 2009 онд нийт 55 га талбайд мод, бут, сөөг тарьж ургуулах, хамгаалалтын хашаа, төв хаалгыг барих ажлууд хийгдэнэ. Тус ажилд зориулж Нийслэлийн 2009 он төсвийн тодотголоор 1 тэрбум төгрөгийг төсөвлөсөн.
“Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэн” сангийн данс: Улаанбаатар төрийн сан банк 200051063 тоот данс
Хамтран ажиллагчид тавих санал: Цэцэрлэгт хүрээлэнгийн бүтээн байгуулалтанд оролцон дэмжлэг, туслалцаа үзүүлсэн аж ахуй нэгж, байгуулага, иргэдийг хөрөнгө оруулалтанд оруулсан хувь нэмрийг нь үнэлж
-Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнгийн лого бүхий талархал, батламжийн цом, бэлэг дурсгалын зүйлсийг олгох
- Нэрсийг төв хаалганд байрлах дурсгалын самбарт хүндэтгэн байршуулах
- 1 сая төгрөгнөөс дээш “Хүрэл мод”,
-10 сая төгрөгнөөс дээш “Мөнгөн мод”,
- 30 сая төгрөгнөөс дээш “Алтан мод” бүхий хүндэт өргөмжлөл, дурсгалын зүйлсээр урамшуулна.
Хэрэв тухайн аж ахуй нэгж, байгууллага, хувь хүмүүс хүсвэл өөрсдийн нэрэмжит бичил цэцэрлэгийг байгуулах боломжтой. Хандивын мөнгөн дүнгээс хамаарч мод тарьж коджуулан эздэд нь хүлээлгэн өгөх, хувь хүн албан, байгууллага, анги хамт олон, гэр бүл бологсод өөрсдийн модтой болох, хайртай хүмүүстээ бэлэглэх зэрэг олон талт үйл ажиллагааг зохион байгуулна.
Хэрэгжүүлэгч байгууллагууд
• Улаанбаатар хотын Захирагчийн Ажлын алба
• Нийслэлийн барилга, хот байгуулалт, төлөвлөлтийн газар
• Улаанбаатар Бизнес Хөгжлийн төв

Та өөрийн хамтран ажиллах саналуудыг "Ногоон дэлхий" багт хандан тавихыг хүсье
8811-1816, gantulgat at gmail.com, Y!: swissbank1
Та бид хүссэн орчиндоо амьдрахыг хүссэн хүсэлдээ нэмэр оруулах боломж байна, таны ч гэсэн хүсэл...

Үүнийг найз Т.Гантулгын блог-с авч тавьсан болно.

Ядуусын хүүхдүүд яагаад ядуу байдаг вэ?

Ойрд олон юм унших завгүй гүйсээр блогоо ч бас мартаж орхиж. Сая баахан зүйлийг эргүүлж тойруулж жаал уншаад явж байтал The Economist сэтгүүл дээр ядуусын хүүхдүүд яагаад ядуу байж болох талаар нийтлэл гарсаныг олж уншлаа. Article CLICK HERE
Энэ сэтгүүлийг бараг 2-р сарын 14-ны дугаараас нь хойш уншаагүй байж байгаад ийнхүү өнөөдөртэй золголоо гэж, гэхдээ бүх дугаарыг нь сая олж авлаа.

За номны сониноос гэвэл уржигдар нэг ном уншиж эхэлсэн нь "Next 100 years: A forecast for the 21st century" by George Friedman байв. Энэ номыг нилээн уншиж бараг дуусах дөхөж байгаа гэхэд сонирхолтойгоос гадна бас олон зүйл дээр санаа нийлэхгүй ч байх шиг. Гэхдээ ном нь ерөнхийдөө бол бараг л "Clash of Civilization" by Samuel Huntington-той адилхан юм. Huntington-ных бол шинэ санаа байсан тул нилээд бужигнуулсан түүхтэй. Тэгвэл энэ ч арай ч шинэдээ орохгүй ч гэсэн радикал гэмээр хэд хэдэн санаа агуулсан байна. Геополитик сонирхдог хүмүүс бол уншихад туйлын сонирхолтой байж мэднэ. Миний бодлоор энэ номонд дэлхийн ундны усны асуудал, дэлхийн дулаарлын асуудал, хүнсний аюулгүй байдлын асуудал болоод гоц халдварт өвчин дэлхий даяар тархах гээд олон зүйлийг хаясан бололтой. Зохиогчтой нь нэг хоолонд орвол их гоё юм болох гээд байдаг. Даанч дэндүү хол юмдаа.

Жирийн Монголчуудын амьдрал

Жирийн Монголчуудын амьдрал ямар байгааг доорх өгүүлэл харуулсан байна.

Herders who have sold their herds to repay loans have struggled to find other sources of income. Purevdelger Budkhuu, a 38-year-old widow, says she was forced to sell her family's 128 goats and sheep after she couldn't pay back a six-month loan of $1,270. Now, she and her two children live in a tent near Altai's grimy central market. She says she has looked for work, to no avail, at shops, restaurants and hotels. "I don't know what to do. I can't go back to the countryside because I have no animals," she says. "And I can't stay here because I can't find a job."

ЭНЭ хаягаар орж зураг үзээрэй.

Засгийн газрыг толгойлж 4-н жил, УИХ-д бас нижгээд жил үүний дараа ерөнхийлөгчөөр 4-н жил байсан мөртлөө Монгол эх орноо ийм байдал байлгаж байдаг хүнийг total disgrace гэхээс өөр юу гэхэв. Ганц хүний буруу гэж юу байхав, гол нь ганц хүн өнөөгийн илжирсэн системийн суурийг тавьж, бараг бүх аалзны шүлсний огтолцол дээр өөрийгөө тавьснаар жирийн Монголчуудын амьдралд "glass ceiling" буюу шилэн дээвэр үүсч, хүмүүс дээш дэвшин, өөрсдийн амьдарлаа сайжруулан энгийнээр ажиллах боломж бололцоо ховор болж ирсэн гэж би боддог юм.

3-н сарын 31-р дуусах санхүүгийн жилд Японы Номура фирм Монголын ДНБ-г бараг 2 нугалчих хэмжээний алдагдал хүлээсэн тооцоо гарчээ. Дэлхий ертөнц үнэндээ асар хурдан хөгжиж ганц фирмийн алдагдал бүхэл бүтэн улсын ДНБ-г нугалахаар хэмжээнд очиж байхад Монголчууд бид энэ хэвэндээ байсаар байхуу. УБ дахь ядуурлын хэмжээ 10 хувиар өссөн гэсэн статистик тоо саяхан гарсан байна. Яг хэд гэдэгт нь би итгэж өгөхгүй байгаа ч, ямартай ч өссөн гэдэг бол үнэн гэдэг нь надад мэдрэгдэж байгаа. Гэр хорооллоор явж, айл амьтнаар ороход үнэндээ яаж амь зууж байгаа нь үл мэдэгдэх олон өрх байгаа нь зүрх зүсэж, толгойд бодол хураан, үндэс угсаа хэл соёл нэгт монголчуудынхаа амьдралыг яажшуухан сайжруулдаг юм билээ гэсэн санаашрал эргэлдэнэ. Санаа байвч, сачий тэр болгон хүрэхгүй юмдаа. Ирэх сонгуулиар улс төр нийгмийн нөхцөлүүд энэ байдлаараа үргэжилэхээр болж дахин 4-н жил сунгагдах юм бол бидний ирэх 4-н жилд оруулах хөдөлмөр улс орны хөгжил цэцэглэлтэйнд хэр нэмэр оруулах бол? Нөгөөтэйгүүр усны урсгалын эсрэг сэлээд байх хэрэг байдым боловуу. За юутай ч өөрчлөлт шинэчлэлтийн салхи Америк гүрэн дээгүүр шуураад гарсан шиг, Монголын хөрснөө ирж элбэрэл хайраа амсуулна гэж найдахаас. Монгол улсыг Мөнх Хөх Тэнгэр ивээг!

Обамагийн Мөхөшгүй Найдварын Гал Монгол хэл дээр хэвлэгдлээ

Манай Монголчууд АНУ-н 44 дэхь ерөнхийлөгч Барак Обамагийн талаар хангалттай сонссон бизээ. Тэгвэл түүний бичсэн Мөхөшгүй Найдварын Гал номыг хэсэг залуус эх хэл дээрээ хөрвүүлэн гаргасан байна.


Барак Обама бол Ардчилсан намаас нэр дэвших сунгаанд Хиллари Клинтонтой өрсөлдөн ялж, үүний дараагаар ерөнхийлөгчийн сонгуульд Жон МакКейн-тэй өрсөлдөн 2008 оны 11 дүгээр сарын 4-нд ард түмнийхээ хүсэл зоригийн илрэл болон сонгогдсон билээ.

Тэрээр 2009 оны 1 дүгээр сарын 20-нд тангараг өргөснөөр АНУ-н 44 дэхь ерөнхийлөгч болсон юм. Их гүрний анхны хар арьстан ерөнхийлөгч Барак Обама 2006 онд туурвисан энэхүү номондоо Америкийн болон дэлхийн улс төр, нийгэм, үндэстэн угсаатан, арьс өнгөний ялгаварал, хувь хүмүүсийн талаарх үзэл бодлоо дэлгэрэнгүй бичжээ.

Мөн өнгө, мөнгөний эрин үед хүн хүнээрээ байхын чухлыг, итгэл найдвараа алдахгүй, хүсэл эрмэлзлээ гээхгүй амьдрахын утга учрыг туулсан амьдралаараа нотлон өгүүлсэн байна. Мөрөөдөл дуусах газар амьдрал төгсдөг гэдэг. Америк мөрөөдлийг, америк итгэлийг биелүүлэх гэж буй энэ хүний үзэл санаа, дотоод сэтгэлтэй дотно танилцах боломж монголчууд та бидэнд нээгдлээ.

Мөхөшгүй Найдварын Гал номны нээлт 4 дүгээр сарын 27-ны өдрийн 13.00 цагт Улсын Төв Номын Санд болно. Нээлтийн үеэр номыг та 20% хямдралтай худалдаж авах боломжтой юм байна.

"Мөхөшгүй Найдварын Гал"-аас

Өөрчлөлт шинэчлэлтийн салхийг өрнөдөд авчирч буй АНУ-н 44 дэхь ерөнхийлөгч Барак Обамагийн бичсэн Мөхөшгүй Найдварын Гал номноос хэсэглэн авав.

1-р бүлэг: Бүгд Найрамдах болоод Ардчилсан Намынхан

[...]Гэхдээ л гутранги үзэл намайг дайрч өнгөрдөггүй гэж битгий ойлгоорой. Дайрдаггүй биш дайрдаг. Ихэнх Америкчуудад төрдөг, бидний бүтээж буй ардчилал арай буруу замаар явчихвуудаа гэсэн бодлыг зүгээр мартаад өнгөрөх хэцүү шүү дээ.
Асуудлын гол нь зүгээр өдөр тутам дайралдах бэрхшээлдээ байгаа юм биш, улс гэдэг утгаараа бидний хүсэл зорилгын хооронд үүсээд буй ялгаа ч бас биш. Үнэндээ Америк гэдэг улс үүссэн өдрөөс эхлээд энэ ялгаа ямар нэг хэмжээгээр байж л байсан. Амлалтыг амьдрал дээр хэрэгжүүлэхийн тулд л элдэв хуулиудыг баталж, системээ шинэчлэн, эвлэлийг байгуулж, дайнд тулалдан, эсэргүүцлийн жагсаал хийдэг юм.
Хэт жижиг, үр дүнгүй шахуу зүйлс бидний анхаарлыг сарниулж, хүнд хэцүү шийдвэрүүд гаргахаас байнга зайлсхийж, аливаа томоохон асуудлыг шийдэхэд нэгдмэл байдал үүсгэж чадахгүй байгаагаа бид хээвнэг тэвчиж, үүнтэйгээ зохицож чадаж байгаа улс төрийн нөхцөл байдлыг өнөөдөр бидний өмнө тулгараад байгаа бэрхшээлүүдтэй харьцуулахад дэндүү өрөөсгөл харагдаж байгаад би хамгийн ихээр санаа зовнидог билээ.
Даяаршлын эриний өрсөлдөөн биднээс боловсролын системээ хамгийн доороос эхлээд бүх шатанд өөрчлөхийг, багшлах боловсон хүчнээ нэмэгдүүлэхийг, математик болон шинжлэх ухааны салбарт заах аргачлалыг сайжруулахыг, ядуусын хорооллын хүүхдүүдийг уншиж бичиж сургахыг шаардаж байна. Гэвч энэ яриа нэг талаас улсын боловсролын системийг үгүйсгэсэн нөгөө талаас энэ байдлыг хамгаалсан хоёр талын мэтгэлцээн дунд замхарч боловсролд нэмэлт мөнгө хэрэггүй гэсэн үзэлтэй хүмүүс болон оруулсан мөнгийг хэрхэн үр бүтээлтэй зарцуулж болохыг харуулалгүйгээр илүү их мөнгө нэхэмжилдэг хүмүүсийн дунд энэхүү асуудал улам хүчээ алдан сарнисаар байна.

2-р бүлэг: Үнэт Зүйлс

[...]Цаг гарган Америкчуудтай ярилцаж үзвэл та евангалистүүдийг тэвчээргүй хэмээн бидэнд итгүүлэхээр хэвлэлийнхний дүрсэлдэгээс тэд хамаагүй тэвчээртэй болохыг бас ихэнхи шашингүйчүүд илүү оюунлаг хүмүүс болохыг мэдэх болно. Ихэнхи баячууд ядуусыг амжилт олоосой гэж хүсдэгийг, ихэнхи ядуус нийтэд дэлгэрсэн хандлагаас илүү өндөр зорилт өөрсдөдөө тавьж, өөртөө илүү шүүмжлэлтэй ханддагийг бас мэдэх боломжтой. Бүгд Найрамдах намын гол дэмжигчдийн ихэнхи нь 40 хувь Ардчилсан харин Ардчилсан намынх 40 хувь Бүгд Найрамдах үзэлтэй. Либерал, консерватив хэмээх улс төрийн нэр томьёо нь хүмүүсийн хувийн шинж чанарыг тодорхойлж чадахаа бараг больжээ. Энэ бүгд “Америкчууд бидэнд нийтлэг болсон гол үнэлэмжүүд юу байна вэ?” гэсэн нэг асуултанд хүргэж байгаа юм.[...]

[...]Өөртөө найдах, өөрийгөө хурцлах, эрсдэлийг үүрэх үнэт зүйлс болон өөрийгөө дайчлах, өөрийгөө хүмүүжүүлэх, өөрийгөө барих, уйгагүй хөдөлмөрлөх бүгд үнэт зүйлсийн тоонд орно.Эдгээр үнэт зүйлс нь амьдралыг гэгээлгээр харах үзэл, чөлөөт хүсэлд итгэх итгэл бишрэл буюу аливаа хүн өөрийн төрсөн нөхцөл байдлаас бус хөлс хүч, ухаанд дөрөөлөн өндийн дээшилдэг гэсэн итгэлээс уламжлалтай.[...]

3-р бүлэг: Манай Үндсэн Хууль

[...]өнөөгийн Үндсэн Хуулийн маргааныг тун нарийн бүтэцлэгдсэн хэмжүүрээр шийдэхээр оролдож байгаа нэгэнд бас нэг асуудал үүсч байгаа нь: улс орныг Үндэслэгчид, хууль батлагчид өөрсдийнхөө гараар гаргасан шилдэг бүтээлийнхээ утга учрын талаар хоорондоо хүчтэй зөрчилдөн, маргалддаг байв. Үндсэн Хуулийг бичсэн илгэн цаасан дээрхи бэх хатаж амжаагүй байхад л маргаан эхэлжээ. Маргаан хуулийн зөвхөн жижиг заалтыг хамраад зогсохгүй бүр эхний гол гол зарчмын асуудлууд тэр дундаа Хувьсгалын цөм болох асуудлуудын талаар өрнөж байв.[...]

Excerpt from Obama

Магадгүй тийм ч учраас Спрингфьелдэд ажиллаж байхад надад үнэнийг ямагт нуун дарагдуулж төвөгтэй асуудлуудаас бултан уран гоё үгээр тархи угааж ирсэн энэ улс төрчдийн явуургүй арга барил сонгогчдыг аль хэдийнээ залхааснаас тэдний санаа сэтгэл сонирхол эрс өөрчлөгдсөнийг харгалзан чин үнэнийг хүмүүст ойлгуулж байхсан гэсэн бодол надад төрсөн бөгөөд хэрвээ би эдгээр сонгогчдод хүрч ажиллан, уг асуудлуудын талаар дотроо юу гэж бодож байгаагаа танилцуулж, аль чадлаараа тэдэнд итгэл төрүүлэхүйц сонголтуудыг тайлбарлаж өгвөл эдгээр сонгогчдын гаргах шударга шийдвэр, тэдний саруул ухаанд суурилсан мэдрэмж маань хүмүүст нөлөөлж, аяндаа нааш татагдах болно хэмээн бодох болов . Хэрэв энэхүү эхний алхмыг хийх эрсдэлийг бидний дундаас хангалттай олон тооны улс төрчид үүрэхээр зоригловол миний бодлоор зөвхөн манай орны улс төр гэлтгүй улсын маань бодлого ч бас илүү сайн түвшинд байж чадахсан болов уу.

Motto for the year!

Анд найз та бүхэндээ шинэ оны мэндийг хүргээд, энэ жилийн босгон дээр бодогдож буй хэдэн зүйлийг энд тэмдэглэн үлдээхээр шийдлээ.

Өнөөдрийн улс төрийг хараад байхнээ хүмүүс нь солигдох биш харин нөгөө л байдаг хэдэн улс төрчид сандал ширээгээ хоорондоо солилцож харагдах юм. Ингээд л тун жижиг тойрог дотор эрх мэдлээ хуваагаад байвал ч уулаасаа цус ойртоно шүү дээ. Өнмө нь Фанон ахын номыг уншиж байхад тэрээр ингэж хэлсэн байсныг энд дурьдюу:

The ministers, the members of the cabinet the ambassadors and local commissionaers are chosen from the same ethnological group as the leader, sometimes directly from his own family. Such regimes of the family sort seem to go back to the old laws of inbreeding, and not anger but shame is felt when we are faced with such stupidity, such an imposture, such intellectual and spiritual poverty. These heads of the government are the true traitors of Africa, for they sell their country to the most terrifying of all its enemies: stupidity. This tribalizing o the cetnral authority, it is certain, enocurages regionalist ideas and separitism.

гэж хэлээд дараачийн хуудсанд нь тэрээр ийнхүү үргэжлүүлжээ:
In order to avoid these many pitfalls an unceasing battle must be waged, a battle to prevent the party from ever becoming a willing tool in the hands of a leader.

2009 ондоо аль болох улс төрийг тойрч, улс амьтнаар тойруулж явая гэсэн бодолтой байгаа билээ. Тиймдээ ч 2009 оны уриагаа "know yourself by action, not by observation" гэж тавьчихаад байна. Хэрхэхийг цаг хугацаа харуулах буй за. Дээр нэг Ницше-н талаар ном уншиж байхад иймэрхүү ишлэл гарч ирсэнийг тэмдэглэлийн дэвтэрээс хуулбарлан энд тавьлаа.

The will is not extinguished; sth within man makes this "leap" and triumphs over the ordinary will. It is this sth within man that rules the other restless adn oblivious sth. Ultimately, this charming sth is nothing other than an extraordinary strong will, which puts the foolishness of life devoid of consiciousness in its place.

Тэгсэн харин хүмүүс энэ "will power" гээч эд юу юм бэ гэж асуумаар байвал би энд Заратусга-с сонссоноо бичгээр хөрвүүлье:

Zarathustra asks what the will power is and supplies this answer: YOU STILL WANT TO CREATE THE WORLD BEFORE WHICH YOU CAN KNEEL. THIS IS YOUR FINAL HOPE AND INTOXICATION.

Эцэст нь би энд нэг Карл Юнг-н номноос уншсан Грек ишлэлийг татваас: "Give away all that thou hast, then shalt thou receive."

Мөхөшгүй найдварын гал та бидний зүрхэнд мандан бадраг!

Эх нутгаасаа би 16-тайдаа гаран, цааш явсаар Африкт тивд хөл тавихдаа 18 настай байсан. Анх Канадаас гараагаа эхэлсэж, Уганда-д өндөрлөсөн аялал маань бараг л бүтэн 2 өдөр сунжирсан юм. Канадад өөрийн байсан хотоос автобусаар усан онгоцны боомт хүрээд, тэнд аралаас хөдлөх усан онгоцонд суун эх газартай золгон улмаар мужийн нийслэлээс онгоцонд сууж Канадын хэд хэдэн хотуудыг дайрч Англид очсон. Английн онцгоцны буудал дээр 9 цаг хүлээх байсан учир Hearthrow онгоцны буудлаас 24 цагын виз аван буудлаасаа гарч, гадаа нь ангийн андтай цуг 6 лааз пиво хоосолчихоод буцаад ороход хөөрхөн болцон байж билээ. Ингээд тэндээс Дубай нисэж, Эмиратын нийслэлд хэдэн цаг саатаад цааш Кени улсын зүг хөдлөсөн. Хамгийн сүүлийн нислэг маань Кенийн Найроби хотоос Угандагийн Кампала хот руу байсан нь тун удалгүй газардсанаар зогсолтгүй 2 өдөр үргэжилсэн аялал маань өндөрлөж билээ.

Африк явахаасаа өмнө Монголд суугаа ээж рүүгээ би утасдаад "Ээжээ, би Африк явлаа" гэсэн чинь ээж өөдөөс "Айн, Африкаа!!!" гэхэд хариуд нь "тийм, Африк" гэснээр ээж намайг яагаад ч буцахааргүй шийдвэр гаргасныг ойлгож билээ. Ийнхүү хүсэн мөрөөдөж явсан тивдээ буухдаа "Африк тив, та сайн байна уу" гэж тухайн үед онгоцны буудал дээр хашгирч түвчигнээгүй ч гэсэн, сэтгэл дотроо байдаг чангаараа чарлаж билээ. Үнэнийг хэлэхэд анх буухдаа Африк тивд бүтэн 10 сар амьдрах амьдрал минь намайг миний бодож байснаас илүүтэйгээр өөрчлөнө чинээ санаагүй ээ.
Намайг очиход Уганда улсад ДОХ-н өвлөл нийт хүн амынхаа 14 хувьд хүрсэн, өмнөх засаглалууд (Иди Амин болоод түүний нөхдийн засаглал) нь тус улсыг өвдгөн дээр нь сөхрүүлж, элгээр нь хэвтүүлсэн үнэхээр элэг эмтрэм тийм газар байсан юм. Улсынх нь нийслэл Кампала хотын гудамжаар явахад хөл нүцгэн, бараг хувцасгүй шахуу гудамжний хүүхдүүд гараас минь зууран мөнгө нэхэн дагалдана. Гуйлга гуйгаад сууж байгаа жаалууд 2 хөлгүй, эсвэл 2 гаргүй байгааг харахаар үнэхээр яагаад амьдрал энэ хүүхдэд хатуу хандаж байгаа юм бэ гэж асуумаар. Өнчин өрөөсөн хүүхдүүд гэж яг үнэндээ тоймгүй их байсан гэхэд буруудахгүй.
Зураг: Уганда охин дүүгээ тэврээд явж байгаа нь

Эхний хоёр сар гудамжны хүүхдүүдэд гагнуур, оёдол зэрэг нарийн мэргэжлийн зүйлс заадаг нэг ёсны ТЭМС-д ажиллаж байваа. Тэнд "оюутнуудын" иддэг хоолыг идэж, хотхонд нь хамтдаа амьдарч, ижилхэн жорлон хэрэглэж байсан юм. Надтай хамт ирсэн охидууд сэтгэл санаагаар унаад, уйлалдаж майлалдаад ер нь тийм ч сайхан орчин бол биш байсан. Гэхдээ л нэгэнт ирсэнийх бодиттой юм хийж байж, ямар нэг үр дүнд хүрч хүнд туслаж байж сална гэж боддог байв. Үүний дараачийн 2 сард хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүдийн Good Samaritan сургуульд хичээл зааж эхэлсэн юм. Тэнд багшилж байхад тэдний хажууд бол манай Монголын 10 жилийн сургуулиад үнэн тасарцан хангамжтай, хичээл хийх орчинг гайхалтай бүрдүүлсэн мэт санагдаж байж билээ. Тус сургууль байхад миний багшлаад байгаа үнэхээр энэ хүүхдүүдэд тус болж чадаж байна уу гэдэг дээр бага зэрэг итгэл найдвар алдагдаж байсан хэдий ч бас л ОК, хийнэ бүтээнэ, туслана дэмжинэ өөр өөртөө шивнэж байлаа.
За ингээд бага сургуулийн амралт эхэлснээр бид нар дараачийн төсөл болох Конго улсын хилээс холгүйхэн орших Fort Portal нэртэй газар ирсэн юм. Тэнд өнчин хүүхдүүдэд байшин бариж өгөх, байшинтай бол тэрийг нь шавардах, хичээл заах, жорлон ухах гээд нилээн олон юм хийж байлаа. Тэр хотод үнэхээр Кампала-д хараагүй их олон өнчин хүүхдүүд байдаг нь сүүлд ойлгомжтой болсон юм. Яагаад ийм их өнчин өрөөсөн хүүхдүүд байдаг вэ гэхээр ДОХ гэдэг аюултай өвчин эх эцгийг нь аваад явчихдаг аж. Ингээд хүүхдүүд хамаатан садангийндаа очино эсвэл шууд гудамжинд гарах нь тодорхой. Миний сонсож байснаар ДОХ гарсан эхний хэдэн жилүүдэд хамаатны хүмүүс нь хүүхдүүдийг үрчилж авдаг байснаа сүүлдээ дийлэхээ болиод орхидог болсон гэсэн.

Нэг удаа бидний ажиллаж байсан төрийн бус байгууллагын хангамжинд байдаг хэдэн хүүхдүүдэд очиж жорлонг нь шинээр барьж өгөх ажил авав. Ингээд очитол харин тэр байшинд ердөө 3-с 7 насны 5-н хүүхэд амьдардаг байж таарлаа. Тэдний жорлон нь муудаад яажийсан учир нэг бороотой өдөр нурж, дотор нь суугаа нэг бацааныг дарж алах аюултай гээд хуучин жорлонг нь нураагаад нүхэн дээр нь шинэ жорлон барьж өгсөн. Гэхдээ л жорлон барьж, хоолны мөнгө 7 хоног болгон өгснөөр энэ хүүхдүүдийг сайн хүмүүс болгож чадна, эсвэл бидний тусламж үнэхээр тусламж болж чадаж байна гэжүү гэдэгтээ эргэлзэж, яаж туслах юм бэ гэдэг дээр өмнөх шигээ итгэлтэй байж чадахгүй байлаа. Хамгийн том нь тухайн үед 7 настай байсан гэхэд ийм хүүхэд бусдыгаа харж үлдэнэ гэдэг чинь үнэхээр байж болно гэжүү? Эдгээр 5-н бацааныг ямар ирээдүй хүлээж байгаа бол гэхээс бүр нүдэнд нулимс цийлэгнэж байсан юм.
Үүний дараагааар манай найз Себастиан бид хоёр нэг айлын байшинг шавардах даалгавар авав. Шавардсан байшин нь зүгээр байшингаас арай илүү удаан тэсдэг юм. Зүгээр энгийн байшинг бол Монголоор 400 мянгад өлхөн босож, даанч 4 жил болоод яажийгаад унчихдаг. Шавардсан байшин бол дор хаяж 8 жил болох боломжтой. Ингээд тэр айлд очсон чинь 3-н хүүхэдтэй нэг хөөрхий эмэгтэй байв. Хүүхдүүдийн ээж гэх эмэгтэй ДОХ өвчинтэй, хүнд хэлбэрт байгаа тул орон дээрээсээ ч босох чадваргүй болсон. Аавгүй эдгээр хүүхдүүд тун удахгүй ээжийгээ алдах нь илт байлаа. Тэр айлын хамгийн том хүүхэд нь 10 настай гээд бодохооор 4-н настай хамгийн бага бацаан нь яандаа л гэж боддогдоод, үнэхээр аз жаргалтай амьдрана гэдэг чинь юу билээ гэсэн бодол эргэлдэн, миний хүмүүст туслах тусламж юу ч болохгүй, үр дүнд хүрнэ гэсэн миний тухайн үед тээсэн найдвар тасарч билээ. Нэг ёсондоо эдгээр хүүхдүүд аврал үгүй байсан юм. Тэрнээс хойш хэдий 6 жил өнгөрсөн ч гэсэн энэ бүгд сэтгэлээс гаралгүй өнөөг хүргэжээ.
Зураг: ДОХ-той бүсгүйн гэрийн гадаа

Өнөөдрийн энэ өндөрлөгөөс харахад тэр эмэгтэйн байшинд ажиллаж байхдаа л би энэ дэлхий чинь зовлонд ханадаггүй юм байна, бидний өөрсдийгөө зовоод ядраад, бусаддаа гомдоод байгаагаа эдгээр хүүхдүүд, эдгээр хүмүүсийн зовлонтой харьцуулахад зүгээр л жаргалаа эдэлж чадахгүй хүний янаглал юм байна гэдгийг ойлгож эхэлсэн гэж боддог юм. Үнэндээ миний туслах ч гэж юу байхав, үнэхээр туслах сэтгэлтэй бол эдгээр хүүхдүүдийг ээжгүй ч гэсэн эрийн цээнд хүртэл нь асрах, эсвэл ээжийг нь өвчнөөс салгах л хамгийн сайн туслалцаа болно доо гэж бодсон ч хүчин мөхөсдөж байлаа. За яахав 3 хүүхэдийг туслаад асардаг юмаа гэхэд яг энэ гурав шиг цаанаа нь гурван мянга, гучин мянга магадгүй 21 сая хүнтэй энэ оронд л гэхэд гурван зуун мянган хүүхдүүд байгаа гээд бодохоор амьдралд итгэх итгэл, ирээдүйг өнгөтөөр харах маань бүгд туйлын бүрхэг болж, бараг л цөхрөнгөө барсан гэхэд хилсдэхгүй.

Мөхөшгүй найдварын гал
Монголд ч гэсэн байдал сайн биш гэдгийг хүн бүр мэдэж байгаа. Агаарын бохирдолоос болоод, тэжээллэг илчлэг хоол хүнс дутагдсанаас болоод, эрүүл аюулгүй орчин байхгүй учраас олон хүн хорвоог жам бусаар орхисоор; олон ар гэр дундаас доогуур, ядуугаас хэт ядуу руу шилжин орсоор; эдийн засгийн өсөлт нь нийгмийн олонхидоо биш, цөөн хэдэн салбарын толгойлогч хүмүүсийн амьдарлын өсөлтийг л хангасаар; хуулийн дагуу биш, хуулиас гадуур амьдарсан нэгнийг илүү тэтгэсэн тогтолцоо бүрдсээр; ийм байдал улам газар авах тусам бие сэтгэл, ажил хөдөлмөрөөрөө холбогдсон нэгний итгэл найдвар алдагдан, зарим нь алсад одно. Гэвч...
Найдварын гал унтраагүй ээ. Хэзээ нэгэн цагт өнчин өрөөсөн хүүхэд гэж үгүй болно, хэзээ нэгэн цагт эдгэдэггүй өвчин эмгэг цөөрнө, хэзээ нэгэн цагт шударга явдал ялж, үнэн тогтоно, хэзээ нэгэн цагт энэ бүхнийг засаж ирээдүй минь илүү таатай орчинд амьдрана гэсэн ганц итгэл найдвар мөхөхгүй оршсоор байх болно. Харин ч энэ найдвар өмнөх үеийнхэнээсс хойчийг залгамлагчидад дамжин уламжлагдах болно. Ийнхүү дамжихдаа улам өсөн томрох болно.

Альваа мөрөөдөлд болохгүй бүтэхгүй, биелэшгүй гэсэн тодотгол өгч хаяхад хамгийн амархан. Харин болно бүтнэ, бүтээнэ байгуулна гэж үзвэл болдог гэдгийг 2008 оны 11 сарын 4-нд Барак Обама Америкийн Ерөнхийлөгчөөр сонгогдсоноороо харууллаа. Энэ явдлаараа бидний биелэшгүй юм гэж үгүй гэсэн бодолыг бататгаж өгч байгаа хэрэг бишүү? Үнэндээ түүний амлаж буй өөрчлөлт, түүний уриалж буй шинэчлэлт энэ бүгд зөвхөн Америкт ч биш, дэлхий даяар тэр дундаа бидэнд - ялангуяа залуу үеийнхэнд маань ус агаар мэт хэрэгтэй байна. Залуу насны эрч хүчээр цус минь булгилж, цуцашгүй их хүсэл тэмүүллээр сэтгэл минь цалгиж буй үед бол бидний ирээдүйдээ итгэл найдвар харин ч улам бэхжин байр сууриа олох боломжтой. Зүгээр сууж байгаад бол боломжгүй, харин ч үүнийхээ төлөө бид нар шаардлагатай үед нь өөрсдийгөө золиосолох чаддаг байх хэрэгтэй. Обама номон дээрээ "If we aren't willing to pay a price for our values, if we aren't willing to make some sacrifices in order to realize them, then we should ask ourselves whether we truly believe in them at all" гэж бичсэн байна. Түүний зөв.

Обамагийн бичсэн "Мөхөшгүй Найдварын Гал" номыг уншаад надад үнэхээр их итгэл найдвар төрсөн юм. Үүнийгээ ирээдүйд ажлын хүндийг хамт үүрэлцэн, хөгжлийн бамбарыг хамт атгалцан явах Монголын мянга мянган залуустайгаа хуваалцахаар Монгол хэлнээ хөрвүүлэхээр эрхийг нь албан ёсоор аваад байна. Энэхүү номыг хоёр найзын хамтаар Америкийн Ерөнхийлөгчийн тангараг өргөх ёслолын өдөр болох 1 сарын 20-нд танд хүргэх болно.

Мөхөшгүй найдварын гал та бидний зүрхэнд үргэлж мандан бадарч байг!

Зураг: Ревензори ууланд авирч байхдаа

Холбоотой мэдээлэл:
http://otgonpurew.blogspot.com/
http://igaa.blogspot.com/

Аюултай бүсээр аялах нь

Аюултай бүс гэж цацраг идэвхит бодис шингэсэн аль эсвэл алхах гишгих газар бүхэнд нь мина нуусан газрыг энд би хэлэх гэсэнгүй. Тэгээд ч Африк руу дахин жолоо залж, галын шугам дээр ирсэн үү гэвэл үгүй шүү. Гэхдээ сэтгэл дотроо өөрийн нууж явсан тэр хэсгийг, өөрөөсөө хааж явсан уг гарцыг буюу сэтгэл хөдлөлийн өргөн фронтод өөрийн хүсэлээр дахин хөл тавьж, явж үзээгүй тэр нутаг дэвсгэр дээгүүр гишгичин туулж явна.
Ницше-г анх 9-р ангидаа уншиж байснаас хойш хэдэн ч жил өнгөрсөн юм дээ. Тэр бүх жилүүдэд сэтгэл хөдлийг сул дорой байдалтай холбож өгснөөр сул доройг үзэн яддаг би бээр өөрийнхөө сэтгэл хөдлөлийн галыг бүрмөсөн унтраах их хүсэлд хөтлөгдөн өнөөг хүрсэн нь баримт юм. Эдийн засгийн мөчлөг шиг сэтгэл хөдлөл гээч эд аз жаргалтай үед дэндүү догдолж, гомдож уурлах үед дэндүү гутаран савалж байдаг билээ. Сангийн яам, төв банкнаас явуулах бодлогоор мөчлөгийн хэлбэлзэлийг аль болох багасгахыг оролддогтой адил би гээч хүн өөрийн сэтгэл хөдлөлийг багасгаж, баяртай ч үед баярлаагүй юм шиг, гунисан үедээ ч гунихраагүй төрхтэй авч явахыг дэндүү оролдож, хэт их ач холбогдол өгсөн. Тиймдээ ч хүмүүсийг заримдаа гайхшрааж орхидог байсан юм. Миний амьдрал хийж бүтээх зүйлсээр хахаж цацаж, үргэлжийн мөнх цаг завгүй явдаг байсан тулдаа аль нэг сэтгэлийн хөдлөгөөнд суурьлалгүйгээр зогсолтгүй урагшаа зүтгэсээр өнгөрсөн жилтэй учирсан.

Монголд ирсэнээс хойш миний хувьд олон зүйл өөрчлөгдөж, өгөгдлүүд хувирсан. Энэ үед тээж явсан мөрөөдөл хүртэл сэтгэлийг минь хөдөлгөхөөргүй болсон мэт санагдаж, утга учирын үзүүрээс барин тавин, алдах дөхөж явсан билээ. Уг мөчид мөрөөдлийн галыг эргэн асаах хүч, үүний төлөө цуцашгүй зүтгэх эрчим надад хэрэгтэйг гүнээс гүн ухаарахдаа байдаг бүхнээ онгичиж, болох бүхнийг шийдэл болгон гаргахад бэлэн болсон байв. Тийм ч учраас эрч хүчийг өгөх утгын уянга энд л оршино хэмээн бооцоо тавьж, өмнө нь довтлохоос халширч байсан тэр талбарыг эрхшээхээр шийдсэн юм. Мэдээж энэ бол хэзээ ч төгс шийдэл байж чадахгүй л дээ.

Хатуу чанд хяналтанд өссөн сэтгэлийн энэ жолоог аажмаар суллахад сэтгэл дотор нэг зүйл эрх чөлөөг мэдэрэн, тэнгэр өөд цойлох хараацай адил нисч, агаар зүсэн шумбан савлахдаа нүдэнд нулимс хуралдуулж байгаа нь эргээд би сул дорой мэт болж байгааг надад мэдрүүлнэ. Гэвч уг талбарыг дайрч өнгөрөлгүйгээр, эдгээр мэдрэмжийг амсалгүйгээр амьдрал хэт уйтгартай, дэндүү үзэн ядмаар, үнэн ойлгомжгүй аж. Ай даа өмнө нь би альваа зүйл дээр "Es muß sein!, Es muß sein!" гэж хашгираад олон ч зүйлийг өөрөөсөө хориод, хэт их зүйлийг золиосолж байсан санж. Золиосолсон бүхнийхээ оронд би өдий зэрэгт хүрч чадсан гэдэгт алдсан боломжийн өртөг бүрээр ойлгож байгаа ч одоо арай өөрөө амьдарч үзэхээр шийдээд байна. Арай өрөөр шүү.

Тал газрын нэгэн хүн тэнгэрийн хаяанаа алт гялалзаж байгааг харжээ. Анх харсан өдрөөсөө эхлээд тэрбээр тэр зүг рүү өдөр шөнөгүй зогсолтгүй алхаад л байж. Хэдэн ч жил өнгөрсөн юм, хэдэн ч хотыг дайрсан юм бүү мэд. Нэгэн өдөр тэр гялалзах алтныхаа хажууд хүрээд харахнээ алт биш ердөө тариа буудай байсан юм гэнэ.

Алт уу, үр тариа юу гэдэг нь тийм чухал гэжүү? Тариа байсан ч гэсэн алт гэмээн зүтгэн тэмүүлэх нь амьдарлын утга учрыг үндэслэдэг юм биш биз?